Bạn là freelancer, làm việc tự do, hoặc có nhiều nguồn thu nhập? Việc tính toán lương Gross Net và thuế TNCN cho freelancer có một số điểm khác biệt so với người làm công ăn lương. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn cách tính thuế, quản lý thu nhập và tối ưu hóa tài chính khi làm freelancer.

1. Freelancer Là Gì? Khác Biệt Với Người Làm Công Ăn Lương

1.1. Định Nghĩa Freelancer

Freelancer là người làm việc tự do, không có hợp đồng lao động dài hạn với một công ty cụ thể. Freelancer thường:

• Làm việc theo dự án (project-based)
• Có nhiều khách hàng cùng lúc
• Tự quản lý thời gian và công việc
• Tự chịu trách nhiệm về thuế và bảo hiểm

1.2. Khác Biệt Về Thuế và Bảo Hiểm

2. Cách Tính Thuế TNCN Cho Freelancer

2.1. Thuế TNCN Được Tính Như Thế Nào?

Freelancer phải tự kê khai và nộp thuế TNCN. Thuế được tính trên tổng thu nhập trong năm, sau khi trừ các khoản giảm trừ.

2.2. Khi Nào Phải Kê Khai Thuế?

• Kê khai quý: Nếu thu nhập > 50 triệu/quý
• Kê khai năm: Bắt buộc nếu tổng thu nhập > 186 triệu/năm (sau giảm trừ bản thân)
• Thời hạn: Trước ngày 31/3 năm sau

3. Bảo Hiểm Cho Freelancer

3.1. Freelancer Có Phải Đóng Bảo Hiểm Không?

Freelancer không bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) như người làm công ăn lương. Tuy nhiên, bạn có thể tự đóng bảo hiểm tự nguyện để được hưởng các quyền lợi như lương hưu, trợ cấp thất nghiệp.

3.2. Bảo Hiểm Tự Nguyện

Nếu bạn muốn đóng bảo hiểm tự nguyện:

• Mức đóng: 22% trên mức lương bạn chọn (tối thiểu = lương tối thiểu vùng, tối đa = 20 lần lương tối thiểu)
• Quyền lợi: Lương hưu, trợ cấp thất nghiệp, ốm đau, thai sản
• Đăng ký: Tại cơ quan BHXH địa phương

4. Tips Tối Ưu Thuế Cho Freelancer

Tip 1: Đăng Ký Giảm Trừ Gia Cảnh

Nếu bạn có người phụ thuộc (con, bố mẹ già...), hãy đăng ký giảm trừ gia cảnh. Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6.2 triệu VNĐ/tháng (74.4 triệu/năm) theo luật mới 2026.

Tip 2: Tách Thu Nhập Theo Quý

Nếu có thể, hãy phân bổ thu nhập đều theo các quý để tránh phải đóng thuế ở bậc cao. Ví dụ: thay vì nhận 120 triệu trong 1 tháng, hãy nhận 30 triệu/tháng trong 4 tháng.

Tip 3: Ghi Chép Chi Phí Hợp Lý

Freelancer có thể trừ các chi phí hợp lý liên quan đến công việc như: internet, điện thoại, phần mềm, thiết bị... khi tính thuế. Hãy ghi chép và lưu giữ hóa đơn.

Tip 4: Thành Lập Doanh Nghiệp (Nếu Thu Nhập Cao)

Nếu thu nhập > 500 triệu/năm, bạn có thể cân nhắc thành lập doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH để được hưởng các ưu đãi thuế và quản lý tài chính tốt hơn.

5. Quản Lý Thu Nhập Cho Freelancer

5.1. Tách Biệt Tài Khoản

Hãy tách biệt tài khoản cá nhân và tài khoản công việc. Điều này giúp bạn quản lý thu nhập và chi phí dễ dàng hơn, đồng thời thuận tiện khi kê khai thuế.

5.2. Dự Trữ Tiền Thuế

Vì thuế được tính và nộp theo quý/năm, hãy dự trữ 10-20% thu nhập để đóng thuế. Ví dụ: nếu thu nhập 30 triệu/tháng, hãy để dành 3-6 triệu/tháng cho thuế.

5.3. Ghi Chép Thu Chi

Hãy ghi chép tất cả thu nhập và chi phí liên quan đến công việc. Sử dụng các ứng dụng quản lý tài chính hoặc Excel để theo dõi.