Bạn có thắc mắc về lương Gross Net, thuế TNCN, bảo hiểm, thưởng Tết? Bài viết này tổng hợp 50 câu hỏi thường gặp nhất về lương và thuế với câu trả lời chi tiết và đầy đủ, giúp bạn hiểu rõ mọi vấn đề liên quan đến thu nhập và thuế tại Việt Nam.

PHẦN 1: LƯƠNG GROSS VÀ NET (10 Câu Hỏi)

1. Lương Gross là gì?

Trả lời: Lương Gross là tổng thu nhập của người lao động trước khi trừ các khoản bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Đây là số tiền được ghi trong hợp đồng lao động và công ty cam kết trả cho bạn.

2. Lương Net là gì?

Trả lời: Lương Net là số tiền thực tế người lao động nhận được sau khi đã trừ tất cả các khoản bảo hiểm và thuế TNCN. Đây là số tiền được chuyển vào tài khoản ngân hàng mỗi tháng.

3. Cách tính lương Gross sang Net như thế nào?

Trả lời: Công thức: Lương Net = Lương Gross - BHXH (8%) - BHYT (1.5%) - BHTN (1%) - Thuế TNCN. Thuế TNCN được tính trên thu nhập chịu thuế (sau khi trừ bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh) theo biểu thuế lũy tiến 5 bậc 2026. Bạn có thể sử dụng công cụ tính lương Gross Net miễn phí của chúng tôi để tính toán chính xác.

4. Cách tính lương Net sang Gross như thế nào?

Trả lời: Tính ngược từ Net sang Gross phức tạp hơn vì thuế TNCN phụ thuộc vào lương Gross. Bạn cần sử dụng phương pháp thử nghiệm (trial and error) hoặc công thức toán học. Tốt nhất là sử dụng công cụ tính lương của chúng tôi để tính chính xác.

5. Nên chọn lương Gross hay Net khi đàm phán?

Trả lời: Tùy thuộc vào tình huống. Lương Gross giúp bạn so sánh công bằng với các offer khác, trong khi lương Net cho biết số tiền thực nhận. Tốt nhất là hỏi rõ và tính toán cả 2 để đưa ra quyết định. Đọc thêm bài So Sánh Lương Gross vs Net.

6. Lương thỏa thuận là gì? Khác với lương Gross như thế nào?

Trả lời: Lương thỏa thuận là mức lương bạn và công ty thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu không nói rõ, lương thỏa thuận thường là lương Gross. Tuy nhiên, một số công ty có thể dùng lương thỏa thuận để chỉ lương Net, nên bạn cần hỏi rõ.

7. Tại sao lương Net thấp hơn lương Gross nhiều?

Trả lời: Vì lương Net = lương Gross trừ đi bảo hiểm (10.5%) và thuế TNCN. Chênh lệch thường từ 15-25% tùy thuộc vào mức lương và số người phụ thuộc. Ví dụ: Lương Gross 20 triệu → Lương Net khoảng 16.7 triệu (chênh lệch 16.5%).

8. Lương Gross có bao gồm thưởng không?

Trả lời: Tùy thuộc vào cách công ty tính toán. Thông thường, lương Gross chỉ là lương cơ bản hàng tháng, không bao gồm thưởng. Thưởng được tính riêng và cũng phải đóng thuế TNCN. Bạn nên hỏi rõ công ty về cách tính lương và thưởng.

9. Làm sao để biết lương Gross hay Net từ bảng lương?

Trả lời: Trong bảng lương, bạn sẽ thấy: "Lương Gross" hoặc "Tổng thu nhập" ở đầu, sau đó có các khoản trừ (bảo hiểm, thuế), và cuối cùng là "Lương Net" hoặc "Thực nhận". Nếu không rõ, hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc kế toán.

10. Có thể đàm phán lương Net không?

Trả lời: Có, bạn hoàn toàn có thể đàm phán lương Net. Tuy nhiên, hãy tính ngược lại lương Gross để so sánh với các offer khác. Đọc thêm bài Cách Đàm Phán Lương Gross/Net Khi Phỏng Vấn.

PHẦN 2: THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN (TNCN) (15 Câu Hỏi)

11. Thuế TNCN là gì?

Trả lời: Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế bạn phải đóng cho nhà nước dựa trên thu nhập của mình. Thuế được tính theo biểu thuế lũy tiến (thu nhập càng cao, thuế càng cao).

12. Biểu thuế TNCN 2026 như thế nào?

Trả lời: Biểu thuế lũy tiến 5 bậc 2026:

• Bậc 1: 0-60 triệu/năm → 5%
• Bậc 2: 60-120 triệu/năm → 10%
• Bậc 3: 120-216 triệu/năm → 15%
• Bậc 4: 216-384 triệu/năm → 20%
• Bậc 5: Trên 384 triệu/năm → 25%

Đọc thêm bài Thuế TNCN 2026: Tất Cả Những Gì Bạn Cần Biết.

13. Khi nào phải đóng thuế TNCN?

Trả lời: Bạn phải đóng thuế TNCN khi thu nhập chịu thuế (sau khi trừ bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh) > 0. Với luật mới 2026, nếu không có người phụ thuộc, bạn chỉ phải đóng thuế khi thu nhập chịu thuế > 15.5 triệu/tháng.

14. Giảm trừ gia cảnh là gì?

Trả lời: Giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế. Theo luật mới 2026: Giảm trừ bản thân: 15.5 triệu/tháng, Giảm trừ người phụ thuộc: 6.2 triệu/người/tháng. Đọc thêm bài Giảm Trừ Gia Cảnh 2026.

15. Ai được coi là người phụ thuộc?

Trả lời: Người phụ thuộc bao gồm: Con dưới 18 tuổi hoặc đang học đại học (không có thu nhập), bố mẹ già không có thu nhập, vợ/chồng không có thu nhập... Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6.2 triệu/tháng.

16. Làm sao để đăng ký giảm trừ gia cảnh?

Trả lời: Bạn cần nộp hồ sơ đăng ký giảm trừ gia cảnh cho bộ phận nhân sự/kế toán của công ty, kèm theo giấy tờ chứng minh (giấy khai sinh con, giấy chứng nhận học sinh/sinh viên, giấy tờ của bố mẹ...).

17. Thuế TNCN được khấu trừ như thế nào?

Trả lời: Công ty sẽ tự động khấu trừ thuế TNCN từ lương của bạn mỗi tháng dựa trên thu nhập tại công ty đó. Cuối năm, bạn cần quyết toán thuế để điều chỉnh nếu có nhiều nguồn thu nhập.

18. Khi nào phải quyết toán thuế?

Trả lời: Bạn phải quyết toán thuế cuối năm nếu: có nhiều nguồn thu nhập, tổng thu nhập chịu thuế > 186 triệu/năm, hoặc có thu nhập từ nguồn không khấu trừ thuế tại nguồn. Thời hạn: trước 31/3 năm sau.

19. Làm sao để tính thuế TNCN?

Trả lời: Công thức: Thuế TNCN = (Thu nhập chịu thuế - Giảm trừ gia cảnh) × Thuế suất theo bậc. Bạn có thể sử dụng công cụ tính lương của chúng tôi để tính chính xác.

20. Luật mới 2026 có thay đổi gì về thuế TNCN?

Trả lời: Luật mới 2026 có các thay đổi chính: Tăng giảm trừ bản thân từ 11 triệu lên 15.5 triệu/tháng, tăng giảm trừ người phụ thuộc từ 4.4 triệu lên 6.2 triệu/người/tháng, và giảm số bậc thuế từ 7 bậc xuống 5 bậc. Điều này giúp người lao động nhận được nhiều tiền hơn.

21. Thuế TNCN cho freelancer tính như thế nào?

Trả lời: Freelancer phải tự kê khai và nộp thuế TNCN. Thuế được tính trên tổng thu nhập năm, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh, theo biểu thuế lũy tiến. Đọc thêm bài Lương Gross Net Cho Freelancer.

22. Thuế TNCN cho người nước ngoài tính như thế nào?

Trả lời: Người nước ngoài cư trú tính thuế giống người Việt Nam (biểu thuế lũy tiến). Người nước ngoài không cư trú tính thuế suất cố định 20% và không được giảm trừ gia cảnh. Đọc thêm bài Lương Gross Net Cho Người Nước Ngoài.

23. Tính thuế khi có nhiều nguồn thu nhập như thế nào?

Trả lời: Bạn cần tổng hợp tất cả thu nhập từ mọi nguồn, tính lại thuế trên tổng thu nhập, và quyết toán thuế cuối năm. Đọc thêm bài Cách Tính Thuế Khi Có Nhiều Nguồn Thu Nhập.

24. Tính thuế khi chuyển việc giữa năm như thế nào?

Trả lời: Bạn cần tổng hợp thu nhập từ cả 2 công ty, tính lại thuế trên tổng thu nhập, và quyết toán thuế cuối năm. Đọc thêm bài Cách Tính Lương Khi Chuyển Việc Giữa Năm.

25. Có thể hoàn thuế TNCN không?

Trả lời: Có, nếu bạn đóng thừa thuế (ví dụ: thuế đã khấu trừ > thuế phải nộp), bạn sẽ được hoàn thuế khi quyết toán. Bạn cần nộp hồ sơ quyết toán thuế và yêu cầu hoàn thuế.

PHẦN 3: BẢO HIỂM XÃ HỘI (10 Câu Hỏi)

26. Bảo hiểm xã hội (BHXH) là gì?

Trả lời: BHXH là khoản đóng bảo hiểm để bạn được hưởng các quyền lợi như lương hưu, trợ cấp thất nghiệp, ốm đau, thai sản. Mức đóng: 8% lương Gross (người lao động đóng), công ty đóng thêm 17.5%.

27. Bảo hiểm y tế (BHYT) là gì?

Trả lời: BHYT là khoản đóng bảo hiểm để bạn được khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế với chi phí được hỗ trợ. Mức đóng: 1.5% lương Gross (người lao động đóng), công ty đóng thêm 3%.

28. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là gì?

Trả lời: BHTN là khoản đóng bảo hiểm để bạn được nhận trợ cấp thất nghiệp nếu bị mất việc. Mức đóng: 1% lương Gross (người lao động đóng), công ty đóng thêm 1%.

29. Tổng mức đóng bảo hiểm là bao nhiêu?

Trả lời: Tổng mức đóng bảo hiểm của người lao động: 10.5% lương Gross (BHXH 8% + BHYT 1.5% + BHTN 1%). Công ty đóng thêm 21.5% (BHXH 17.5% + BHYT 3% + BHTN 1%).

30. Mức lương đóng bảo hiểm là gì?

Trả lời: Mức lương đóng bảo hiểm là mức lương dùng để tính bảo hiểm. Thông thường, mức này bằng lương Gross. Tuy nhiên, có thể thấp hơn nếu bạn thỏa thuận với công ty hoặc cao hơn nếu bạn chọn mức cao hơn (tối đa = 20 lần lương tối thiểu vùng).

31. Freelancer có phải đóng bảo hiểm không?

Trả lời: Freelancer không bắt buộc đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, bạn có thể đóng bảo hiểm tự nguyện để được hưởng các quyền lợi như lương hưu, trợ cấp thất nghiệp.

32. Đóng bảo hiểm bao lâu thì được hưởng lương hưu?

Trả lời: Bạn cần đóng bảo hiểm ít nhất 20 năm để được hưởng lương hưu. Lương hưu được tính dựa trên mức lương đóng bảo hiểm và thời gian đóng.

33. Có thể rút bảo hiểm một lần không?

Trả lời: Có, bạn có thể rút bảo hiểm một lần nếu: đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng, hoặc một số trường hợp đặc biệt khác. Tuy nhiên, rút một lần sẽ không được hưởng lương hưu hàng tháng.

34. Chuyển việc thì bảo hiểm như thế nào?

Trả lời: Khi chuyển việc, bạn cần yêu cầu công ty cũ cấp giấy chứng nhận tham gia BHXH, sau đó nộp cho công ty mới. Công ty mới sẽ tiếp tục đóng bảo hiểm cho bạn. Thời gian đóng bảo hiểm được cộng dồn.

35. Bảo hiểm có được hoàn lại không?

Trả lời: Không, bảo hiểm không được hoàn lại. Đây là khoản đầu tư cho tương lai của bạn. Bạn sẽ được hưởng các quyền lợi như lương hưu, trợ cấp thất nghiệp, ốm đau, thai sản khi cần.

PHẦN 4: THƯỞNG TẾT VÀ LƯƠNG THÁNG 13 (10 Câu Hỏi)

36. Thưởng Tết có phải đóng thuế không?

Trả lời: Có, thưởng Tết là một khoản thu nhập chịu thuế TNCN. Thưởng Tết được cộng vào thu nhập của tháng chi trả để tính thuế. Đọc thêm bài Thưởng Tết 2026: Cách Tính Thuế.

37. Lương tháng 13 là gì?

Trả lời: Lương tháng 13 là khoản tiền thưởng mà người lao động nhận được vào cuối năm, thường tương đương với một tháng lương. Đây là một hình thức thưởng Tết phổ biến, không phải là tháng lương thứ 13 trong năm. Đọc thêm bài Lương Tháng 13: Có Phải Đóng Thuế Không?.

38. Cách tính thuế cho thưởng Tết như thế nào?

Trả lời: Thưởng Tết được cộng vào lương tháng, sau đó tính thuế trên tổng thu nhập. Công thức: Tổng thu nhập = Lương + Thưởng Tết - Bảo hiểm (10.5%) - Giảm trừ gia cảnh. Thuế TNCN được tính theo biểu thuế lũy tiến 5 bậc 2026. Sử dụng công cụ tính thưởng Tết của chúng tôi để tính chính xác.

39. Thưởng Tết bao nhiêu là hợp lý?

Trả lời: Thưởng Tết thường dao động từ 1-3 tháng lương tùy theo công ty và ngành nghề. Mức thưởng phổ biến là 1-2 tháng lương. Bạn có thể tham khảo mức thưởng trên thị trường và đàm phán với công ty. Đọc thêm bài Thưởng Tết Bao Nhiêu Là Hợp Lý?.

40. So sánh thưởng Tết luật cũ vs luật mới như thế nào?

Trả lời: Với luật mới 2026, bạn sẽ nhận được nhiều tiền hơn vì giảm trừ gia cảnh tăng (15.5 triệu vs 11 triệu) và số bậc thuế giảm (5 bậc vs 7 bậc). Đọc thêm bài So Sánh Thưởng Tết: Luật Cũ vs Luật Mới 2026.

41. Thưởng Tết có phải đóng bảo hiểm không?

Trả lời: Không, thưởng Tết không phải đóng bảo hiểm. Bảo hiểm chỉ đóng trên lương cơ bản hàng tháng, không bao gồm thưởng.

42. Tổng thu nhập năm bao gồm những gì?

Trả lời: Tổng thu nhập năm bao gồm: Lương 12 tháng + Thưởng Tết + Các khoản thưởng khác + Phụ cấp + Các khoản thu nhập khác. Đọc thêm bài Tổng Thu Nhập Năm: Lương + Thưởng Tết.

43. Thưởng Tết có được tính vào lương hưu không?

Trả lời: Không, thưởng Tết không được tính vào mức lương đóng bảo hiểm, nên không ảnh hưởng đến lương hưu. Lương hưu chỉ tính dựa trên mức lương đóng bảo hiểm hàng tháng.

44. Có thể đàm phán thưởng Tết không?

Trả lời: Có, bạn có thể đàm phán thưởng Tết khi ký hợp đồng lao động hoặc trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, thưởng Tết thường được quy định trong chính sách của công ty.

45. Thưởng Tết có bắt buộc không?

Trả lời: Không, thưởng Tết không bắt buộc theo luật. Tuy nhiên, hầu hết các công ty đều có chính sách thưởng Tết để động viên nhân viên.

PHẦN 5: CÁC VẤN ĐỀ KHÁC (5 Câu Hỏi)

46. Công cụ tính lương này có chính xác không?

Trả lời: Công cụ tính lương của chúng tôi tính toán dựa trên các quy định mới nhất của luật thuế TNCN 2026 và mức đóng bảo hiểm hiện hành. Tuy nhiên, kết quả chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng xác nhận với bộ phận nhân sự/kế toán của công ty bạn.

47. Làm sao để kiểm tra bảng lương đúng không?

Trả lời: Bạn có thể kiểm tra bằng cách: Tính lại lương Net từ lương Gross, so sánh với số tiền thực nhận, kiểm tra các khoản trừ (bảo hiểm, thuế), và đối chiếu với công cụ tính lương của chúng tôi.

48. Có thể khiếu nại nếu bảng lương sai không?

Trả lời: Có, nếu bạn phát hiện bảng lương sai, hãy liên hệ bộ phận nhân sự hoặc kế toán của công ty để yêu cầu điều chỉnh. Nếu không được giải quyết, bạn có thể khiếu nại lên cơ quan lao động hoặc tòa án.

49. Lương tối thiểu vùng 2026 là bao nhiêu?

Trả lời: Lương tối thiểu vùng 2026: Vùng I (HCM, HN): 4.68 triệu/tháng, Vùng II: 4.16 triệu/tháng, Vùng III: 3.64 triệu/tháng, Vùng IV: 3.25 triệu/tháng. Mức lương đóng bảo hiểm tối thiểu = lương tối thiểu vùng.

50. Làm sao để tối ưu thuế TNCN?

Trả lời: Các cách tối ưu thuế: Đăng ký giảm trừ gia cảnh nếu có người phụ thuộc, phân bổ thu nhập đều theo các tháng/quý (nếu có thể), ghi chép chi phí hợp lý liên quan đến công việc (cho freelancer), và quyết toán thuế đúng hạn.